MikroTik Hotspot Nedir? Çalışma Mantığı, Kurulum Adımları ve İpuçları
Kısaca: MikroTik Hotspot nedir?
MikroTik Hotspot, MikroTik RouterOS işletim sistemine yerleşik olarak gelen ve ağa bağlanan kullanıcıları internet erişiminden önce bir giriş veya doğrulama sayfasına yönlendiren erişim kontrol özelliğidir. Kullanıcı doğrulandıktan sonra RouterOS, o kullanıcıya tanımlı hız, süre ve kota kurallarını uygular. Otel, kafe, restoran, kampüs ve ortak kullanım alanlarında misafir bağlantılarını kontrollü biçimde yönetmek için yaygın olarak kullanılır ve harici hotspot yazılımlarıyla birlikte daha gelişmiş senaryolara genişletilebilir.
MikroTik ve RouterOS hakkında kısa bilgi
MikroTik, Letonya merkezli bir ağ donanımı üreticisidir. Router, switch, kablosuz erişim noktası ve dış ortam ekipmanları üretir. Bu cihazların çoğu RouterOS adlı işletim sistemiyle çalışır. RouterOS; yönlendirme, güvenlik duvarı, VLAN, VPN, DHCP, bant genişliği yönetimi ve hotspot gibi kurumsal düzeyde işlevleri uygun maliyetli donanımlarda sunması sayesinde Türkiye'de otel, kafe ve KOBİ ağlarında çok yaygın biçimde tercih edilir. Cihazlar WinBox, WebFig veya komut satırı (terminal) üzerinden yönetilir.
MikroTik Hotspot nasıl çalışır?
MikroTik Hotspot'un çalışma mantığı birkaç temel adıma dayanır:
- Bağlantı ve IP ataması: Kullanıcı misafir ağına bağlanır; RouterOS'taki DHCP sunucusu cihaza bir IP adresi verir.
- Yetkisiz durum: Kullanıcı henüz doğrulanmadığı için hotspot onu "yetkisiz" olarak kabul eder. Bu aşamada yalnızca izin verilen adreslere (walled garden) erişim mümkündür.
- Yönlendirme: Kullanıcı bir web sitesine gitmeye çalıştığında HTTP isteği yakalanır ve giriş sayfasına yönlendirilir. Modern işletim sistemleri bağlantı kontrolü yaptıkları için giriş ekranı çoğu zaman otomatik açılır.
- Doğrulama: Kullanıcı giriş sayfasında kimlik bilgilerini girer. Doğrulama RouterOS'un yerel kullanıcı veritabanından veya RADIUS üzerinden harici bir sunucudan yapılabilir.
- Aktif oturum: Doğrulama başarılı olursa kullanıcı "aktif" listesine eklenir; kullanıcı profilindeki hız limiti, oturum süresi ve boşta kalma zaman aşımı uygulanır.
- Muhasebe (accounting): Oturum süresince trafik ve süre bilgileri toplanır; RADIUS kullanılıyorsa bu bilgiler harici sunucuya iletilir.
- Oturum sonu: Süre dolduğunda, kullanıcı çıkış yaptığında veya yönetici oturumu kapattığında erişim sonlandırılır.
MikroTik Hotspot'un temel bileşenleri
Hotspot sunucusu (server)
Belirli bir arayüz (örneğin misafir VLAN'ı veya bridge) üzerinde çalışan hotspot hizmetidir. Hangi adres havuzunun kullanılacağı ve hangi sunucu profilinin uygulanacağı burada belirlenir.
Sunucu profili (server profile)
Giriş yöntemlerinin (HTTP CHAP, HTTP PAP, HTTPS, cookie, MAC, trial), DNS adının, RADIUS kullanımının ve giriş sayfası dosyalarının tanımlandığı ayarlar bütünüdür.
Kullanıcı profili (user profile)
Kullanıcı gruplarına uygulanacak kuralları içerir: hız limiti (rate-limit), paylaşılan kullanıcı sayısı (shared-users), oturum zaman aşımı (session-timeout), boşta kalma zaman aşımı (idle-timeout) ve adres listesi gibi.
Kullanıcılar (users)
Yerel kimlik doğrulama kullanılıyorsa kullanıcı adları ve parolalar burada tutulur. Gelişmiş senaryolarda kullanıcılar harici bir sistemde yönetilir.
Walled garden
Kullanıcı doğrulanmadan önce erişilmesine izin verilen alan adları ve IP adresleridir. Harici bir captive portal, SMS doğrulama servisi veya sosyal medya ile giriş kullanılıyorsa ilgili adreslerin walled garden'a eklenmesi gerekir; aksi takdirde portal düzgün yüklenmez.
IP bindings
Belirli cihazların (örneğin resepsiyon yazıcısı, akıllı TV veya yönetim cihazları) hotspot doğrulaması olmadan geçmesine (bypassed) veya tamamen engellenmesine (blocked) imkân tanır.
Giriş sayfası dosyaları
RouterOS, login.html, status.html, logout.html gibi şablon dosyaları kullanır. Bu dosyalar özelleştirilebilir veya kullanıcı harici bir portal sayfasına yönlendirilebilir.
Temel kurulum adımları
MikroTik'te temel bir hotspot kurulumu genel olarak şu sırayla yapılır:
- Arayüzü hazırlayın: Misafir ağı için ayrı bir bridge veya VLAN arayüzü oluşturun.
- IP adresi atayın: Örneğin misafir arayüzüne 10.10.0.1/22 gibi bir adres verin. Kullanıcı sayısına yetecek büyüklükte bir subnet seçin.
- Hotspot Setup sihirbazını çalıştırın: IP > Hotspot > Hotspot Setup üzerinden arayüz, adres havuzu, DNS sunucuları ve DNS adı tanımlanır. Sihirbaz gerekli NAT ve filtre kurallarını otomatik oluşturur.
- Kullanıcı profillerini oluşturun: Örneğin "standart" profil için 5M/5M, "premium" profil için 20M/20M hız limiti tanımlayın; shared-users değerini cihaz politikanıza göre ayarlayın.
- Doğrulama yöntemini belirleyin: Yerel kullanıcı listesi, voucher veya RADIUS tabanlı harici doğrulama seçin.
- Walled garden kayıtlarını ekleyin: Harici portal ve doğrulama servislerinin alan adlarını ekleyin.
- DNS ve NTP ayarlarını yapın: Doğru zaman bilgisi loglama için kritik olduğundan NTP istemcisini etkinleştirin.
- Test edin: Android, iOS, Windows ve macOS cihazlarla bağlantı, yönlendirme, doğrulama ve giriş sonrası erişimi doğrulayın.
- Yedek alın: Çalışan yapılandırmanın yedeğini (backup ve export) alın.
MikroTik Hotspot ile harici hotspot yazılımı: Görev paylaşımı
MikroTik'in yerleşik hotspot özelliği tek başına küçük ölçekli senaryolarda işe yarar. Ancak işletmelerin beklentileri büyüdükçe bazı ihtiyaçlar ortaya çıkar:
- Kurumsal kimliğe uygun, çok dilli ve kolay güncellenebilen portal tasarımı
- SMS doğrulama, oda numarası ile giriş, sosyal medya ile giriş gibi yöntemler
- Otel otomasyonu (PMS) ile entegrasyon
- Birden fazla lokasyonun tek panelden yönetimi
- Kullanıcı dostu raporlama ve kullanım analizi
- Mevzuat kapsamında düzenli ve bütünlüğü korunmuş log yönetimi
Bu noktada en sağlıklı yaklaşım görevleri net ayırmaktır: MikroTik cihazı ağ erişimini uygular, trafiği yönlendirir ve hız kurallarını işletir; hotspot yazılımı ise doğrulamayı, kullanıcı ve politika yönetimini, portal tasarımını, raporlamayı ve log süreçlerini üstlenir. İki sistem genellikle RADIUS veya RouterOS API üzerinden haberleşir.
RADIUS nedir ve hotspot için neden önemlidir?
RADIUS (Remote Authentication Dial-In User Service), ağ cihazlarının kullanıcı doğrulama, yetkilendirme ve kullanım muhasebesi işlemlerini merkezi bir sunucuya devretmesini sağlayan standart bir protokoldür. MikroTik Hotspot'ta RADIUS etkinleştirildiğinde router, kullanıcının girdiği bilgileri kendi veritabanında aramak yerine RADIUS sunucusuna sorar. Sunucu "kabul" veya "ret" yanıtı döner ve kabul durumunda kullanıcıya uygulanacak hız limiti, oturum süresi gibi öznitelikleri de iletir.
Bu yapının işletmeler için birkaç önemli avantajı vardır. Kullanıcılar ve politikalar tek bir merkezde yönetilir, böylece birden fazla router veya lokasyon aynı kurallarla çalışır. Oturum başlangıcı, bitişi ve trafik miktarı gibi muhasebe bilgileri merkezi olarak toplanır; bu da raporlama ve kayıt tutma süreçlerini kolaylaştırır. Ayrıca SMS doğrulama veya otel otomasyonu sorgusu gibi karmaşık doğrulama akışları router yerine yazılım tarafında çalıştırılabilir. RADIUS iletişiminde paylaşılan gizli anahtarın (shared secret) güçlü seçilmesi ve RADIUS trafiğinin yalnızca güvenilir adresler arasında yapılması gerekir.
Otel senaryosu için örnek MikroTik hotspot mimarisi
120 odalı, restoran ve toplantı salonu bulunan bir şehir otelini düşünelim. Örnek bir mimari şu şekilde kurgulanabilir:
- Ağ geçidi: Kullanıcı yüküne uygun işlemci gücüne sahip bir MikroTik router; WAN tarafında ana internet hattı ve yedek hat.
- VLAN yapısı: VLAN 10 misafir, VLAN 20 personel, VLAN 30 POS ve yönetim sistemleri, VLAN 40 kamera ve bina otomasyonu.
- Hotspot sunucusu: Yalnızca misafir VLAN'ı üzerinde çalışır; 1000'in üzerinde adres barındıracak büyüklükte bir subnet kullanılır.
- Kullanıcı profilleri: Standart oda için orta seviye hız, suit ve VIP misafirler için daha yüksek hız, toplantı katılımcıları için etkinlik süresine bağlı voucher profili.
- Doğrulama: RADIUS üzerinden harici hotspot yazılımı; odalarda oda numarası ve soyad, toplantı salonunda voucher, restoranda SMS veya tek tık giriş.
- Erişim noktaları: Oda yoğunluğuna ve duvar yapısına göre koridor veya oda içi konumlandırma; misafir SSID'si VLAN 10'a etiketli olarak yayınlanır.
- Güvenlik: Misafir VLAN'ından diğer VLAN'lara erişim firewall ile engellenir; istemci izolasyonu açıktır; yönetim erişimi yalnızca VLAN 20 içindeki belirli adreslerden yapılır.
- Zaman ve log: NTP ile zaman senkronizasyonu; oturum ve IP dağıtım kayıtları hotspot yazılımı üzerinde merkezi olarak tutulur.
Bu yaklaşım, ağ erişiminin MikroTik'in güçlü yönlendirme ve kuyruk yetenekleriyle uygulanmasını, misafir deneyimi ve yönetimin ise hotspot yazılımı tarafından üstlenilmesini sağlar.
Sık karşılaşılan sorunlar ve çözümleri
Giriş sayfası açılmıyor
Çoğunlukla DNS ayarları, HTTPS siteler veya walled garden eksikliğinden kaynaklanır. Cihazın DNS olarak router'ı kullandığı, hotspot DNS adının doğru tanımlandığı ve harici portal adreslerinin walled garden'da bulunduğu kontrol edilmelidir.
Giriş sonrası internet yok
Kural sıralaması, NAT eksikliği veya filtre kuralları erişimi engelliyor olabilir. Özel olarak eklenen firewall kurallarının hotspot'un dinamik kurallarıyla çakışmadığından emin olunmalıdır.
Kullanıcılar sık sık düşüyor
Idle-timeout ve keepalive-timeout değerleri çok kısa olabilir veya kablosuz taraftaki dolaşım (roaming) sorunları oturumun yenilenmesine yol açabilir.
Router yoğun saatlerde yavaşlıyor
Cihazın işlemci kapasitesi kullanıcı sayısına yetmiyor olabilir. Kuyruk sayısı, firewall kural karmaşıklığı ve eş zamanlı oturumlar CPU yükünü artırır. Kapasite planlamasında donanım modeli bu yüke göre seçilmelidir.
Güvenlik ve bakım için öneriler
- Varsayılan "admin" kullanıcısını kaldırın veya güçlü parola tanımlayın.
- WinBox, SSH ve WebFig erişimini yalnızca yönetim ağından açın.
- RouterOS ve RouterBOOT sürümlerini güncel tutun; güncelleme öncesi yedek alın.
- Kullanılmayan servisleri (telnet, ftp, api gibi) kapatın; API kullanılıyorsa yalnızca hotspot yazılımının adresine izin verin.
- Misafir ağı ile yönetim ve personel ağlarını VLAN ve firewall ile ayırın.
- Yapılandırma değişikliklerini dokümante edin.
Sık sorulan sorular
MikroTik Hotspot ücretli mi?
Hotspot özelliği RouterOS'un bir parçasıdır ve ayrıca lisanslanmaz; ancak cihazın RouterOS lisans seviyesi desteklenen aktif kullanıcı sayısını etkileyebilir. Harici hotspot yazılımları ise kendi lisans modellerine sahiptir.
Kaç kullanıcıyı destekler?
Bu, cihaz modeline, işlemci ve bellek kapasitesine, lisans seviyesine ve uygulanan kuralların karmaşıklığına bağlıdır. Yüksek kullanıcılı tesislerde donanım seçimi kapasite testine göre yapılmalıdır.
MikroTik Hotspot ile SMS doğrulama yapılabilir mi?
Yerleşik özellik doğrudan SMS doğrulama sunmaz; ancak RADIUS veya API üzerinden entegre olan harici hotspot yazılımlarıyla SMS doğrulama, oda numarası ile giriş gibi yöntemler kullanılabilir.
MikroTik Hotspot 5651 için yeterli mi?
RouterOS log üretebilir; ancak kayıtların düzenli toplanması, bütünlüğünün korunması, güvenli saklanması ve gerektiğinde raporlanması ek süreç ve yazılım gerektirir. Hukuki kapsam ayrıca değerlendirilmelidir.
Hangi RouterOS sürümünü kullanmalıyım?
Genel öneri, cihaz için yayımlanmış güncel kararlı (stable) sürümü kullanmaktır. Harici bir hotspot yazılımı kullanılacaksa, yazılımın desteklediği RouterOS sürümleri kurulumdan önce teyit edilmelidir.
Richspot ile sonraki adım
Richspot Hotspot, MikroTik RouterOS için optimize edilmiş API yapısıyla MikroTik altyapısına sahip işletmelerin misafir erişim süreçlerini yönetmek için geliştirilmiştir. Özelleştirilebilir captive portal, çoklu doğrulama yöntemleri, kullanıcı bazlı bant genişliği yönetimi, bulut tabanlı merkezi panel ve 5651 kapsamında otomatik loglama gibi özellikleri MikroTik'in güçlü ağ altyapısıyla birleştirir.
Cihaz modeli ve RouterOS sürümü uyumluluğunu kurulum öncesinde Richspot ekibiyle teyit ederek mevcut ağınız için teknik değerlendirme talep edin.
